خداشناسی در اسلام و فرهنگ دینی غرب

اسلام خدا را در میان معلومات انسان میجوید در حالی که فرهنگ دینی غرب، خدا را در میان ناشناخته ها جستجو می کرد.

دین اسلام همواره انسان را به دانش اندوزی و خرد ورزی در آوردههایش و سایر علوم تشویق میکند. اما فرهنگ دینیِ غرب که مولودِ ادیان تحریف شده به خصوص مسیحیت است، به دلیل وجود تحریفات، با عقل سازگاری ندارد. بنابراین این تفکر مخصوصا از عصر رنسانس به بعد در میان دانشمندان غربی پیدا شد که دین و خرد قابل جمع نیستند. باید گفت که یکی از مشکلات اساسی فرهنگِ دینی غربی این بود که خداشناسی رایج در کلام یهودی ـ مسیحی با جست وجو در میان ناشناختهها و علتهای ناشناخته پدیدهها صورت میگرفته است.[مقالات فلسفی، ص40]
یعنی هر پدیدهای که علت آن روشن نبود را به حساب خدا میگذاشتند و در نتیجه هنگامی که علت آن پدیده کشف میشد، بالتبع پای خدا(به عقیده آنان) از آنجا هم کوتاه میشد و لذا با پیشرفت علوم، هر روز بیشتر خدا کنار گذاشته شد، درحالیکه قرآن، خداشناسی را در نظام موجود و مشهود و در جریان علتها و معلولها و سنتهای جاری و روشن آفرینش به بشر آموخته است. از این روی قرآن هیچگاه به مواردی که گمان میرود نظمی به هم خورده، برای ثابت کردن توحید، گواه نمیآورد، بلکه از مواردی گواه میآورد که مردم مقدمات و علتهای طبیعی آنها را میدانند.[همان] دلیل این مطلب آن است که طبیعت و ماوراء طبیعت، در طول یکدیگر قرار گرفتهاند، نه در عرض هم؛ و هیچکدام از آندو به جای یکدیگر قرار نمیگیرند. پس اسلام، خدا را در میان دانستهها و آگاهیها و شناختههای انسان میجوید، نه در میان ناشناختههای او و بالتبع با این نگرش هرچه علم انسان پیشرفت کند، خداشناستر خواهد شد.
______________
شهید مطهری، مقالات فلسفی، تهران، انتشارات صدرا.

منبع مطلب